Krótki opis

Autorzy: Sheldon Cohen, Tom Kamarck i Robin Mermelstein (1983)

Autorzy polskiej adaptacji: Zygfryd Juczyński i Nina Ogińska-Bulik (2001)

Skala Odczuwanego Stresu PSS-10 zawiera 10 pytań dotyczących subiektywnych odczuć związanych z problemami i zdarzeniami osobistymi oraz sposobami radzenia sobie. Pytania odnoszą się do myśli i odczuć z ostatniego miesiąca. Badany odpowiada na skali 5-stopniowej: 0 – nigdy, 1 – prawie nigdy, 2 – czasem, 3 – dość często, 4 – bardzo często. Wypełnienie zajmuje około 5 minut. PSS-10 jest skalą jednowymiarkową — nie wyróżnia podskali. Dla narzędzia opracowano normy stenowe: steny 5–6 to wartości przeciętne, 7–10 — wysokie, 1–4 — niskie.

Trafność: Skala wykazuje dobrą trafność zbieżną i różnicową — wyniki PSS-10 korelują z nasileniem stresu zawodowego mierzonego Kwestionariuszem do Subiektywnej Oceny Pracy oraz z wynikami takich narzędzi jak COPE, SES Rosenberga i GSES Schwarzera (Juczyński, 2001).

Rzetelność: Zgodność wewnętrzna sprawdzona w badaniach 120-osobowej grupy dorosłych wyniosła alfa Cronbacha = 0,86. Rzetelność bezwzględna ustalona na podstawie dwukrotnego badania 30-osobowej grupy studentów wyniosła 0,90 w odstępie 2 dni oraz 0,72 w odstępie 4 tygodni (Juczyński, 2001).

Przegląd badań

Ocena stresu w ciąży

Kwestionariusz PSS-10 był skutecznie stosowany w badaniach nad stresem u kobiet w ciąży. Stwierdzono, że wysoki poziom stresu, mierzony za pomocą tego narzędzia, koreluje z nasileniem problemów emocjonalnych, takich jak depresja czy narażenie na przemoc psychologiczną. Dzięki zastosowaniu PSS-10 możliwe jest wczesne wykrycie problemów emocjonalnych u przyszłych matek, co może prowadzić do wdrożenia wsparcia psychologicznego lub interwencji zdrowotnych (Yokokura i in., 2017).

Zastosowanie wśród studentów i pracowników

PSS-10 jest powszechnie używany do oceny poziomu stresu wśród studentów oraz pracowników zawodowych. Badania wśród studentów biznesu oraz księgowych wykazały, że PSS-10 skutecznie identyfikuje osoby o wysokim poziomie stresu, co może prowadzić do wypalenia zawodowego lub problemów psychicznych. Wykorzystanie tego narzędzia pozwala na wczesne wdrażanie interwencji wspierających zdrowie psychiczne i zapobieganie dalszym problemom (Smith i in., 2014).

Zastosowanie w badaniach klinicznych

Kwestionariusz PSS-10 został użyty do oceny poziomu stresu w badaniach nad pacjentami z różnymi chorobami, takimi jak nawracające zapalenie aftowe (RAS). Wykazano, że stres mierzony za pomocą PSS-10 koreluje z nasileniem objawów psychicznych, takich jak lęk i depresja, a także wpływa na pogorszenie stanu zdrowia pacjentów. Zastosowanie PSS-10 w tych badaniach pozwala na monitorowanie stresu w grupach pacjentów cierpiących na choroby przewlekłe (Wiriyakijja i in., 2020).

Zastosowanie w badaniach online

PSS-10 znalazł zastosowanie w badaniach prowadzonych online, gdzie wykazano, że wyniki zbierane drogą internetową są równie wiarygodne jak te uzyskane w tradycyjnej formie papierowej. Dzięki temu narzędzie to może być szeroko stosowane w badaniach masowych, obejmujących duże grupy respondentów, co zwiększa jego przydatność w populacjach rozproszonych i trudnodostępnych (Herrero i Meneses, 2006).

Tematy prac magisterskich

• Stres i zdrowie psychiczne studentów: Badanie poziomu stresu wśród studentów różnych kierunków z wykorzystaniem kwestionariusza PSS-10 i jego związku z objawami depresji, lęku czy wypaleniem akademickim. W pracy można również zbadać wpływ czynników takich jak sposób radzenia sobie ze stresem, wsparcie społeczne oraz aktywność fizyczna na ogólny poziom stresu w tej grupie, z uwzględnieniem wyników PSS-10.
• Stres a zdrowie psychiczne pracowników: Ocena wpływu stresu zawodowego na zdrowie psychiczne i dobrostan emocjonalny pracowników różnych sektorów (np. IT, edukacja, służba zdrowia) za pomocą kwestionariusza PSS-10. Praca mogłaby uwzględniać także czynniki związane z równowagą między życiem zawodowym a prywatnym oraz konsekwencje długotrwałego stresu, takie jak wypalenie zawodowe czy zaburzenia lękowe, które można ocenić na podstawie wyników PSS-10.
• Stres a jakość snu: Analiza związku między poziomem odczuwanego stresu mierzonym PSS-10 a jakością snu w różnych grupach populacyjnych (np. młodzi dorośli, seniorzy, osoby pracujące nocą). Można również uwzględnić, w jaki sposób brak snu lub jego niska jakość wpływa na codzienną produktywność, samopoczucie oraz zdolność radzenia sobie ze stresem, co może być oceniane w korelacji z wynikami PSS-10.
• Stres w ciąży a zdrowie psychiczne przyszłych matek: Badanie wpływu odczuwanego stresu mierzonego za pomocą PSS-10 na zdrowie psychiczne kobiet w ciąży, a także jego korelacji z ryzykiem wystąpienia depresji poporodowej. Praca mogłaby obejmować również analizę, jak wsparcie ze strony partnera, rodziny oraz personelu medycznego wpływa na redukcję stresu.
• Stres u osób z chorobami przewlekłymi: Analiza poziomu stresu u osób cierpiących na choroby przewlekłe (np. cukrzyca, choroby serca) za pomocą kwestionariusza PSS-10 i jego związku z jakością życia oraz zdrowiem psychicznym. Dodatkowo można porównać, w jaki sposób różne interwencje terapeutyczne (np. wsparcie psychologiczne, farmakoterapia) wpływają na poziom stresu.
• Wpływ stresu na jakość życia osób starszych: Badanie związku między poziomem odczuwanego stresu, ocenianego za pomocą kwestionariusza PSS-10, a jakością życia osób starszych, w tym analiza stresu wynikającego z samotności, problemów zdrowotnych czy wyzwań związanych z wiekiem. W pracy można również uwzględnić rolę wsparcia społecznego i instytucjonalnego w łagodzeniu negatywnych skutków stresu.
• Stres a wypalenie zawodowe wśród nauczycieli/pracowników służby zdrowia: Zbadanie związku między odczuwanym stresem a poziomem wypalenia zawodowego w specyficznych grupach zawodowych, np. nauczycieli lub pracowników medycznych. Praca może również uwzględnić analizę skuteczności programów przeciwdziałania wypaleniu oraz technik radzenia sobie ze stresem, opierając się na wynikach PSS-10.
• Porównanie poziomu stresu w miastach i na wsiach: Analiza różnic w poziomie stresu odczuwanego przez osoby mieszkające w dużych miastach, mniejszych miejscowościach i na wsiach, mierzonych za pomocą PSS-10. Można również zbadać, jakie czynniki środowiskowe, takie jak dostęp do natury, hałas czy tempo życia, wpływają na poziom stresu w tych grupach.
• Skuteczność interwencji psychologicznych w redukcji stresu: Ocena efektywności różnych metod terapeutycznych (np. mindfulness, terapia poznawczo-behawioralna) w obniżaniu poziomu odczuwanego stresu mierzonego PSS-10. Można również porównać skuteczność różnych interwencji w zależności od wieku, płci lub grup zawodowych badanych osób, wykorzystując wyniki PSS-10 jako kluczowy wskaźnik redukcji stresu.
• Rola wsparcia społecznego w obniżaniu poziomu stresu: Badanie, w jaki sposób wsparcie społeczne (od rodziny, przyjaciół, instytucji) wpływa na poziom stresu mierzonego PSS-10 w różnych grupach wiekowych i zawodowych. Praca mogłaby również analizować, jakie formy wsparcia są najbardziej efektywne w redukcji stresu, mierzonego wynikami PSS-10, oraz jak brak wsparcia wpływa na dobrostan psychiczny.

Bibliografia

Cohen, S., Kamarck, T., Mermelstein, R. (1983). A global measure of perceived stress. Journal of health and social behavior, 385-396.

Herrero, J., Meneses, J. (2006). Short Web-based versions of the perceived stress (PSS) and Center for Epidemiological Studies-Depression (CESD) Scales: A comparison to pencil and paper responses among Internet users. Computers in Human Behavior, 22(5), 830-846.

Juczyński, Z. (2001). Narzędzia pomiaru w promocji i psychologii zdrowia (Vol. 188). Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych Polskiego Towarzystwa Psychologicznego.

Matuszczak-Świgoń, J., Bakiera, L. (2023). Psychometric Properties of the Polish Version of the Parental Stress Scale. Roczniki Psychologiczne, 26(1), 23-46.

Smith, K. J., Emerson, D. J. (2014). An assessment of the psychometric properties of the Perceived Stress Scale-10 (PSS10) with a US public accounting sample. Advances in Accounting, 30(2), 309-314.

Wiriyakijja, P., Porter, S., Fedele, S., Hodgson, T., McMillan, R., Shephard, M., Ni Riordain, R. (2020). Validation of the HADS and PSS‐10 and a cross‐sectional study of psychological status in patients with recurrent aphthous stomatitis. Journal of Oral Pathology i Medicine, 49(3), 260-270.

Yokokura, A. V. C. P., Silva, A. A. M. D., Fernandes, J. D. K. B., Del-Ben, C. M., Figueiredo, F. P. D., Barbieri, M. A., Bettiol, H. (2017). Perceived Stress Scale: confirmatory factor analysis of the PSS14 and PSS10 versions in two samples of pregnant women from the BRISA cohort. Cadernos de saude publica, 33, e00184615.

Zobacz inne testy